Ostre urazy na rowerze - jak wspomóc leczenie złamań.

Upadając z roweru najczęściej urazom ulegają nasze kończyny, w przeważającej większości są to kończyny górne (według niektórych publikacji urazy kończyn to aż ponad 90%). W tej grupie królować będą złamania głownie obojczyka, ale również bliższej części kości ramiennej.

Warto zaznaczyć, że urazy ostre występują częściej niż kontuzje przeciążeniowe u rowerzystów.

Jeżeli doznałeś właśnie złamania ten artykuł jest dla Ciebie, pokaże Ci w jaki sposób możesz przyspieszyć gojenie się swoich kości.

Złamania możemy leczyć w dwojaki sposób: zachowawczo, poprzez unieruchomienie zewnętrzne - zazwyczaj jest to gips lub orteza oraz operacyjnie - wtedy odłamy kości unieruchamiamy względem siebie za pomocą zespoleń wewnętrznych (np.: płytek LCP, śrub czy drutów). Niezależnie od wybranej metody leczenia cel jest jeden, prawidłowy zrost odłamów kości, tylko wtedy będziemy mogli mówić o wygojeniu się złamania.

Tkanka kostna cały czas się przebudowuje. Komórki kościogubne (osteoklasty) „zjadają” starą i zużytą tkankę kostną, aby komórki kościotwórcze (osteoblasty) mogły tam stworzyć nową pełnowartościową kość. W przypadku złamania, gdzie często mamy pustą przestrzeń do wypełnienia mezenchymalne komórki macierzyste są w stanie zmienić się w komórki tworzące chrząstkę, nowopowstała chrząstka wypełni miejsce złamania a następnie do akcji wkraczają osteoblasty i mineralizują tę chrząstkę. Proces ten trwa od 6-12 tygodni zaś nowopowstała kość będzie się wzmacniała jeszcze przez długi czas.

Powyższy proces jesteśmy w stanie przyspieszyć i usprawnić kilkoma rzeczami.

1.     Prawidłowa dieta.

Miejmy świadomość, że prawidłowa dieta nie jest w stanie przyspieszyć zrostu kości - niemniej jednak zła dieta może go znacznie opóźnić. Musimy pamiętać o odpowiedniej podaży wapnia w diecie, gdyż macierz kostna jest budowana głownie z niego oraz z fosforu. Wiele innych mikroskładników również odgrywa ważną rolę w procesie tworzenia nowej tkanki kostnej - są to między innymi potas, cynk, magnez, miedź i mangan. Pamiętajmy, że zdrowa i zbilansowana dieta powinna zapewnić nam odpowiednią ilość mikro i makroskładników a suplementacja powinna mieć miejsce dopiero kiedy zapotrzebowania na te substancje nie jesteśmy w stanie zabezpieczyć dietą. Często taką sytuacją jest właśnie gojenie się złamań. Warto zauważyć, że takie substancje jak wapń dużo słabiej wchłaniają się, gdy łączymy je w posiłku z otrębami lub szpinakiem - jest to cenna informacja przy planowaniu naszego jadłospisu podczas zdrowienia po złamaniu.

2.     Prawidłowa wartość witaminy D.

Witamina D wpływa zarówno bezpośrednio jak i pośrednio na metabolizm kostny. To ona stymuluje osteoblasty do mineralizacji macierzy kostnej przy udziale wapnia i fosforu. W przypadku jej niedoborów proces gojenia kości będzie przebiegał wolniej oraz mniej efektywnie. Aktywna forma witaminy D syntetyzowana jest w skórze pod wpływem działania promieni słonecznych. Według zaleceń w Polsce w okresie jesienno-zimowym powinniśmy suplementować witaminę D w ilości 2000 jm, mówi się jednak coraz częściej o tym, że okres suplementacji powinniśmy wydłużyć do całego roku.

3.     Zakaz palenia papierosów.

Bardzo duży wpływ na prędkość gojenia ma to czy ktoś stosuje nikotynę, niezależnie od tego czy jest to nikotyna zawarta w dymie papierosowym czy też w gumach, czy plastrach. Udowodniono, że u palaczy zrost kości trwa dłużej aż o 60% a w ponad 10% przypadków w ogóle nie chce nastąpić. Dzieje się tak ponieważ nikotyna ogranicza mikrokrążenie przez co dużo trudniej dostarczyć substancje odżywcze do gojącej się kości, ponadto hamuje osteoblasty oraz zmniejsza wchłanianie się wapnia.

4.     Złamanie musi być stabilne.

Złamania, które nie są nastawione i ustabilizowane goją się znacznie dłużej a czasem nie goją się wcale. Nie oznacza to oczywiście, że każde złamanie musimy nastawiać - często nie ma takiej konieczności, gdyż odłamy nie przemieściły się względem siebie. Niemniej jednak przy dużym przemieszczeniu jest to konieczne. Ustabilizować odłamy kostne między sobą można w dwojaki sposób - zarówno za pomocą unieruchomienia wewnętrznego (w przypadku naszego wcześniej wspomnianego obojczyka będzie to zazwyczaj płyta LCP) jak też za pomocą gipsu (złamanie obojczyka można zachowawczo leczyć w gipsie typu „ósemka” lub temblaku - wszystko zależy od morfologii złamania)

5.     Płytkopochodne czynniki wzrostu (PRP, czyli platelet-rich plasma).

PRP otrzymujemy po odwirowaniu krwi pacjenta. Wysokie stężenie czynników wzrostu (między innymi PDGF oraz TGFβ) zapewnia szybszą przebudowę tkanki kostnej na wielu płaszczyznach, dzieje się tak np. dzięki bardziej intensywnej inicjacji angiogenezy czy większej stymulacji osteoblastów. Obecnie w ortopedii PRP stosuje się głownie w przypadku wzrostu opóźnionego, wystąpienia stawów rzekomych (sytuacji, gdzie dwa odłamy kostne zamiast się zrosnąć tworzą między sobą ruchome, zazwyczaj niefunkcjonalne połączenie), rekonstrukcjach kostnych czy zapaleniach kości. Ponadto PRP znalazło zastosowanie również w szeroko rozumianej medycynie sportowej w leczeniu wielu kontuzji przeciążeniowych - głowie tendinopatii.

6.     Exogen.

Exogen to taka malutka maszynka generująca ultradźwięki. Pamiętajmy, że przebudowa kości najintensywniej zachodzi, gdy stymulujemy ją obciążaniem, często jednak nie jesteśmy w stanie go wygenerować np. przez zastosowane unieruchomienie w gipsie lub boimy się, że wygenerujemy go za dużo przez co zdestabilizujemy zespolenie wewnętrzne np. płytką LCP. Bardzo upraszczając te ultradźwięki generowane przez Exogen „oszukują” osteoblasty i osteoklasty, że dostarczane jest obciążenie - przez co komórki te szybciej zaczynają pracować. Oczywiście jest to bardzo skomplikowany proces z uruchomieniem wielu szlaków na poziomie molekularnym jednak na potrzeby naszego artykułu powyższe porównanie pomoże nam zrozumieć istotę tego procesu. Exogen może być stosowany zarówno w przypadku skomplikowanych złamań jak i prostych - np. w przypadku sportowców, którzy jak najszybciej chcieliby powrócić do pełnej sprawności. Producent urządzenia podaje, że w przypadku stosowania Exogenu czas gojenia świeżych złamań skraca się o 38%. Warto podkreślić, że samo użytkowanie jest niezwykle proste, bo Exogen zabieramy ze sobą do domu (kupujemy lub wypożyczamy) i sesje wykonujemy w warunkach domowych samodzielnie obsługując urządzenie.

Powyżej przedstawiłam Wam sposoby na przyspieszenie gojenia się złamań. Powyższe pozycje mają potwierdzoną skuteczność w literaturze. Co ważne wiele z nich nie wymaga dużych nakładów finansowych dzięki czemu każdy z nas może sobie na nie pozwolić.

Pamiętajcie, że podstawą mocnych kości jest przede wszystkim zdrowa i zbilansowana dieta oraz regularna aktywność fizyczna - dzięki zastosowania tych dwóch elementów być może w przyszłości uda się Wam uniknąć złamań.

 Autor: Marta Sprawka, Carolina Medical Center - Rano biegam w białym fartuchu a popołudniu w sportowych ciuchach.
Jestem lekarzem w trakcie specjalizacji z Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu i na co dzień pracuje ze sportowcami amatorami.
Biegam odkąd pamiętam a 2 lata temu rozpoczęła się moja triatlonowa przygoda, która trwa do dzisiaj. W tym roku na urodziny postanowiłam zrobić sobie piękny prezent i ukończyłam dystans pełnego Ironmana. Na co dzień jestem kreatywna oraz pełna energii, uwielbiam projekty związane ze sportem i nie wyobrażam sobie bez niego mojego życia.

 

Bibliografia:

1.     https://link.springer.com/article/10.1007/s00113-008-1410-3

2.     https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/036354659602400608

3.     http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2014/09/pnm_2012_232-236.pdf

4.     https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/wit-d-suplementacja.pdf

5.     https://publisherspanel.com/api/files/view/7986.pdf

6.   http://www.kolasniewski.pl/pliki/exogen.pdf

To może Ci się spodobać