Kontuzje przeciążeniowe u rowerzystów

1.     Przewlekły ból szyi.

Ból karku jest jedną z najczęstszych kontuzji kolarzy - według niektórych publikacji nawet najczęstszą. Jest to związane z nadmiernym napięciem mięśnia dźwigacza łopatki oraz mięśnia czworobocznego. To nadmierne napięcie może bezpośrednio wynikać z ciągłym wyprostem szyi. Idąc tym tropem czynnikami zwiększającymi ból karku będzie nadmiernie obniżona kierownicą, wysoko ustawione siodełko oraz zbyt ciężki kask, do którego kolarz nie jest przyzwyczajony.

Leczenie:

1.     Objawowe. Dobrym rozwiązaniem będzie zastosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) zarówno doustnie (np. preparaty zawierające ibuprofen) jak też miejscowe (dostępne jest wiele maści z diklofenakiem na rynku polskim).

2.     Przyczynowe: pierwszym krokiem powinna być praca z fizjoterapeutą, z którego pomocą jesteśmy w stanie najpierw rozluźnić odpowiednie partie mięśni a po zażegnaniu pierwszej fazy stanu zapalnego zająć się ich wzmacnianiem celem uniknięcia powrotu kontuzji. Ważną rzeczą jest również ustawienie parametrów roweru, na którym jeździmy, jeżeli nie jesteśmy w stanie sami tego zrobić możemy z powodzeniem skorzystać z pomocy bikefitterów.

2. Przewlekły ból kolana

Kolana mogą boleć kolarzy z różnych powodów i pamiętajmy, że pierwszym krokiem powinna być wizyta u specjalisty i trafna diagnoza. W tym artykule skupie się na dwóch najbardziej popularnych przyczynach bólu kolana.

Ból kolana w jego przedniej części najczęściej będzie objawem występowania zespołu bólu rzepkowy-udowego (patellofemoral pain syndrome - PFP). Przyczyną tego bólu jest wielokrotnie wykonywany ten sam ruch kolana - czyli jego zgięcie i prostowanie. Podczas gdy będziemy naciskać pedały w dół i najbardziej zaangażowany będzie w to nasz mięsień czworogłowy uda to siła będzie w dużym stopniu przenoszona przez staw rzepkowo-udowy. To właśnie za duże obciążenia przykładane głownie do tego ruchu będą powodowały okołorzepkowy ból w stawie kolanowym - czyli jego przedniej części.

Co predysponuje do wystąpienia PFP: przede wszystkim błędy treningowe, za duże obciążenia w za krótkim czasie, objawy będą się częściej pojawiały w przypadku jazdy pod górę. Bardzo duży wpływ ma konfiguracja naszego roweru, warto zadbać o prawidłowe ułożenie stóp (np. poprzez odpowiednie bloki w butach rowerowych), wpływ ma również nadmiernie wysunięte do przodu siodełko. Istotny jest również dobór odpowiedniego rozmiaru ramy.

Do występowania bólu kolana w jego przednim przedziale predysponują również niektóre nieprawidłowości anatomiczne takie jak np. mała ruchomość rzepki, hipoplazja kłykcia bocznego kości udowej, czy wysokie ułożenie rzepki (patella alta)

Leczenie:

1.     Objawowe: NLPZ doustnie oraz miejscowo.

2.     Przyczynowo: fizjoterapia, jeżeli spojrzymy na przyczyny anatomiczne PFP to zobaczymy, że powinniśmy pracować nad rozluźnieniem mięśnia czworogłowego uda (dzięki czemu jest szansa na obniżenie wysokości rzepki oraz zmianę toru ruchu rzepki), ustawienie rower - wiele w biomechanice pracy kolana możemy uzyskać zmieniając położenie butów w pedałach, wysokością kierownicy czy siodełka.

Najczęstszą przyczyną bólu kolana u rowerzystów w jego bocznym przedziale jest zespół pasma biodrowo-piszczelowego (iliotibial band friction syndrome - ITBS). Górna część przyczepia się do grzebienia kości biodrowej, gdzie jego włókna „mieszają się” z m. pośladkowym większym, średnim i m. napinaczem powięzi szerokiej. Dalej pasmo biegnie wzdłuż bocznej powierzchni uda, jego głębokie włókna przyczepiają się do kresy chropawej kości udowej, a powierzchowne biegną dalej nad kłykciem bocznym kości udowej (gdzie może wchodzić z nim w konflikt) i przyczepiając się po części do troczków bocznych rzepki, aby swój bieg skończyć na guzku Gerdiego (przednio-boczna strona kłykcia piszczeli).

Przyczyna bólu w ITBS nie jest do końca poznana, ale mając na uwadze anatomię pasma biodrowo-piszczelowego uważa się, że to uszkodzenie występuje w wyniku powtarzającego się mechanicznego tarcia między pasem biodrowo-piszczelowym a kłykciem bocznym kości udowej (które ma miejsce w czasie zginania i prostowania biodra oraz kolana).

Często ból pojawia się dopiero w trakcie wysiłku i utrzymuje jakiś czas po nim. Klasycznie, ból jest maksymalny przy zgięciu kolana 30-to stopniowym kącie, pod którym ITB przecina kłykieć kości udowej (znany jako kąt uderzeniowy ITB).

Anatomiczne predyspozycje do występowania ITBS to nadmierna rotacja wewnętrzna kolana (co może być skutkiem złego ustawienia biodra lub stawu skokowego). W jednym z badań naukowcy wykazali, że minimalny kąt zgięcia kolana podczas jazdy na rowerze (podczas pedałowania w dół) jest zbliżony do kąta uderzenia ITB. Dlatego też, poza korygowaniem błędów treningowych i kondycjonowaniem mięśni stabilizatora biodra, regulacja wysokości siodła jest prawdopodobnie najskuteczniejszym sposobem leczenia zespołu tarcia ITB u rowerzystów.

Leczenie:

1.     Objawowe: NLPZ

2.     Przyczynowe: fizjoterapia: Jeśli przyczyną jest zmniejszona elastyczność mięśni, powinny zostać włączone odpowiednie rozciągania (zginaczy i prostowników biodra, oraz samego ITB). Przyczyną może być również słabość mięśni odwodzicieli biodra - należy je wzmocnić treningiem. Zmiana ustawień roweru (patrz wyżej).

3. Przewlekły ból ręki.

Ból oraz zaburzenia czucia w okolicy rąk (w ujęciu anatomicznym ręka to to co potocznie nazywamy dłonią a nie cała kończyna górna - w tym artykule będzie posługiwać się terminologią anatomiczną i mówiąc o ręce nie będę miała na myśli przedramienia i ramienia).

W przypadku długotrwałego jeżdżenia rowerem może dojść do ucisku nerwu łokciowego - częściej dochodzi do tego u kolarzy szosowych (w związku z ustawieniem kierownicy i dużo większym przerostem i stałym odwodzeniem nadgarstka). Objawiać się to będzie zaburzeniami czucia np. drętwieniem oraz zaburzeniami motorycznymi (osłabienie siły mięśniowej o różnej sile) występującymi w palcach IV i V chorej kończyny. Objawy mogą pojawić się jednak również w innych częściach ręki, ponieważ do zaburzenia funkcji może dojść również w obszarze unerwianym przez nerw pośrodkowy (który unerwia palce I-III oraz część IV).

W jednym z badań jakie znalazłam pisząc ten artykuł stwierdzono te zaburzenia aż u 92% kolarzy ścigających się na dystansie 600km.

Leczenie:

1.     Objawowe: zaprzestanie jeżdżenia na rowerze do czasu powrotu pełnej funkcji ręki. Na rynku polskim obecne są preparaty mające wspomagać regenerację nerwów - mieszaniny witamin z grupy B. Ponad to są doniesienia o tym, że leczenie przyspiesza stosowanie NLPZ.

2.     Objawowe: noszenie rękawic rowerowych, dostosowanie pozycji kierownicy - ważne, aby ciężar ciała na kierownicy nie był nadmiernie duży, osoby, które mają ten problem powinny często zmieniać pozycje rąk podczas jazdy na rowerze.

4. Przewlekły ból dolnego odcinka pleców.

Ból w okolicach kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego jest częstym problemem kolarzy długodystansowych. Przyczyną występowania tego typu dolegliwości jest długo utrzymująca się pozycja zgięciową kręgosłupa, która ostatecznie może skutkować uciskiem krążków międzykręgowych oraz nieoptymalnym ustawieniem kręgów w stosunku do siebie (duże naprężenie torebek stawów międzykręgowych oraz skręcanie więzadeł przykręgosłupowych). W dodatku dochodzi do skurczu mięśni przykręgosłupowych.

W diagnostyce wszystkich bóli kręgosłupa ważne jest, aby zostało przeprowadzone dokładne badanie kliniczne (gdyż przyczyna bólu może być nie tylko spowodowana ustawieniem kręgosłupa podczas jazdy). Ponad to badaniem obrazowym dedykowanym do uwidocznienia kanału kręgowego i nerwów z niego wychodzących jest rezonans magnetyczny.

Leczenie:

1.     Objawowe: leczenie przeciwbólowe, dość często same NLPZ nie wystarcza a do leczenia przeciwbólowego trzeba wprowadzić silniejsze leki z wyższych stopni drabiny analgetycznej. W przypadku ostrego zespołu bólowego kręgosłupa do leczenia należy dołączyć miorelaksant (np. tyzanidyna). W przypadku wystąpienia objawów niepokojących np. zaburzenia siły mięśniowej kończyn lub zaburzenia czucia w nich należy pilnie skontaktować się z lekarzem.

2.     Przyczynowo: dużą role odgrywa ustawienie elementów roweru, na którym jeździmy, Fizjoterapia może pomóc, pamiętajmy jednak, aby zacząć ją po pełnej diagnostyce, gdyż w przypadku np. dużych przepuklin w obrębie kręgosłupa może też zaszkodzić. Dość istotną rzeczą w prewencji bóli kręgosłupa jest trening wzmacniający mięśnie głębokie.

Autor: Marta Sprawka, Carolina Medical Center - Rano biegam w białym fartuchu a popołudniu w sportowych ciuchach.
Jestem lekarzem w trakcie specjalizacji z Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu i na co dzień pracuje ze sportowcami amatorami.
Biegam odkąd pamiętam a 2 lata temu rozpoczęła się moja triatlonowa przygoda, która trwa do dzisiaj. W tym roku na urodziny postanowiłam zrobić sobie piękny prezent i ukończyłam dystans pełnego Ironmana. Na co dzień jestem kreatywna oraz pełna energii, uwielbiam projekty związane ze sportem i nie wyobrażam sobie bez niego mojego życia.

To może Ci się spodobać