Geometria roweru enduro - co oznaczają te cyfry?

...by Agnieszka Horniak

Wydawać by się mogło, że zakup roweru to prosta czynność - wybierasz rower pasujący do Twojego stylu jazdy, który Ci się podoba, przymierzasz rozmiar, negocjujesz cenę i gotowe. Sprawa komplikuje się w momencie, kiedy zaczynasz wymagać od swojej maszyny czegoś więcej - kiedy kupujesz kolejny rower, mając w stosunku do niego konkretne oczekiwania. Jeśli wymieniasz swój stary sprzęt, ponieważ coś Ci w nim nie pasuje i poszukujesz dwóch kółek, na których będzie jeździło się lepiej, powinnaś zwrócić uwagę na wiele ważnych aspektów. W takiej sytuacji idealna byłaby możliwość porównania wszystkich potencjalnie interesujących modeli znalezionych w internetowych katalogach. Najlepiej w utopijnym showroomie zlokalizowanym nie dalej niż kilometr od Twojego domu, oferującym możliwość sprawdzenia każdego roweru, w każdym rozmiarze. Ale zastanówmy się… kto ma taką możliwość? 😉

Zaczynasz poszukiwania i wiesz czego chcesz. Chciałabyś, żeby rower był zwinniejszy lub stabilniejszy, lepiej zachowywał się na podjazdach i zjazdach lub wyeliminował zbyt pochyloną pozycję podczas jazdy… - te wszystkie informacje zawarte są w geometrii roweru i opisane konkretnymi liczbami. Dzisiaj postaram się prostymi słowy wyjaśnić, w jaki sposób możesz owe liczby interpretować.

Na wstępie dwie uwagi. Po pierwsze: pod tą samą nazwą danego parametru, w zależności od producenta, może kryć się inny wymiar (np. mierzony od innego miejsca). Dlatego podczas porównywania rowerów różnych producentów, warto sprawdzić „co jest czym”, na rysunku technicznym - takim jak ten poniżej.

Po drugie: rower to zbiór wielu godzin pracy projektanta, który niekiedy przez długie lata, wraz z testerami, dopracowywał i optymalizował każdy milimetr jego geometrii i zawieszenia. Nie możesz traktować poszczególnych parametrów rowerowej geometrii wybiórczo i koncentrować się wyłącznie na jednej składowej, licząc, że jej zmiana poprawi wszystko co aktualnie Ci przeszkadza. Tabela z wymiarami to taki rowerowy matrix, z którego konkretne wnioski może wyciągnąć tylko osoba pracująca z nim od lat, a nowicjusz będzie jedynie próbował dostrzec matematyczne zależności. Niech poniższy tekst będzie więc dla Ciebie wskazówką do ogólnego kierunku poszukiwań, który finalnie, przed zakupem, powinien zakończyć się na przymiarce do roweru w rzeczywistym świecie :)

Wymiar A: DŁUGOŚĆ RURY PODSIODŁOWEJ

Mierzona jest od środka osi suportu do końca rury podsiodłowej. Dawniej oznaczała ona wprost rozmiar roweru wyrażony np. w calach. W obecnych rowerach enduro wyposażonych w regulowane sztycę, wymiar ten stracił na znaczeniu i ma charakter bardziej wynikowy. Cały czas jest jednak niezwykle istotny – jego zmiana ma wpływ na wszystkie inne wymiary rowerowej geometrii.

Wymiar B: KĄT PODSIODŁOWY

Ma bardzo istotny wpływ na efektywność pedałowania. Jeśli lubisz jeździć z wyższą kadencją (ilość obrotów korby na minutę), powinnaś wybrać większy kąt – łatwiej będzie Ci podjeżdżać na lekkim przełożeniu. Jeżeli natomiast preferujesz wolniejsze kręcenie korbami, ale za to z dużą mocą, docenisz geometrię roweru z mniejszym kątem podsiodłowym.

Wymiar C: DŁUGOŚĆ GÓRNEJ RURY

Czyli odległość pomiędzy osią sztycy, a główką ramy. Jej wymiar definiował będzie Twoją pozycję na rowerze. Im dłuższa, tym bardziej będziesz pochylona, a Twoje przednie koło bardziej dociążone. Zwłaszcza podczas pedałowania na siedząco, pochyła pozycja pomoże Ci pokonać stromy podjazd i zapobiegnie unoszeniu się przedniego koła. Może jednak ograniczyć komfort jazdy i utrudnić sterowanie rowerem podczas zjazdów. Najlepsza długość to taka, która zagwarantuje Ci wygodną pozycję, bez przesadzania w którąkolwiek ze stron.

Wymiar D: DŁUGOŚĆ GŁÓWKI RAMY

Nie jest to kluczowy parametr podczas wyboru idealnej geometrii roweru :). Im mniejsza długość (wysokość) główki ramy, tym niżej będziesz mogła umiejscowić kierownicę - jeśli oczywiście nie wzbogacisz swojej rury sterowej o kilka podkładek na odcinku pomiędzy mostkiem a sterami, lub nie zastosujesz wysokiego mostka. Niżej zamocowana kierownica zapewni precyzyjniejszą kontrolę nad rowerem i umożliwi ciaśniejsze wychodzenie z pokonywanych zakrętów. Obecnie produkowane ramy rowerowe dedykowane do pracy z przednim amortyzatorem, mają tak niskie główki, że i tak najprawdopodobniej podwyższysz mostek przynajmniej jedną podkładką :).

Wymiar E: KĄT GŁÓWKI RAMY

W przypadku tego parametru zasada jest prosta: im jest on mniejszy, tym stabilniej rower będzie się zachowywał podczas zjazdów z dużą prędkością. Większy kąt sprawi, że rower będzie dużo żwawiej reagował na ruch kierownicą i chętniej zmieniał kierunek jazdy.

Wymiar F: WYPRZEDZENIE WIDELCA

To odległość osi amortyzatora (wyznacza ją oś rury sterowej), do osi piasty przedniego koła, mierzona prostopadle. Mówiąc prostym językiem: to odległość, o jaką w wyniku konstrukcji przedniego amortyzatora przesuwane w przód jest przednie koło. O jej wartości decyduje konstrukcja przedniego amortyzatora. Samo w sobie WYPRZEDZENIE WIDELCA nie będzie dla Ciebie aż tak istotne, jednak wraz z KĄTEM GŁÓWKI RAMY ma wpływ na kolejną wartość, czyli…

Wymiar G: TRAIL

…no właśnie – TRAIL. Jest to odległość w poziomie pomiędzy punktem styku opony z podłożem, a przedłużeniem osi amortyzatora. I ten parametr ma duże znaczenie, zwłaszcza jeśli o skręcanie chodzi. W dużym uproszczeniu: im mniejszy TRAIL, tym kierownicą kręciło się będzie się lżej, jednak kosztem utraty stabilności. Rower będzie agresywniej reagował na każdy Twój ruch kierownicą. Większy TRAIL to z kolei stabilniejszy rower, w którym skręcanie będzie oparte bardziej na pochylaniu się w zakrętach - trochę podobnie jak w przypadku chopperów w świecie motocykli.

Wymiar H: BAZA KÓŁ

To nic innego jak pozioma odległość pomiędzy osiami piast. Jest ona wynikową innych wartości rowerowej geometrii. W porównywaniu rowerów może stanowić parametr, który ogólnie odpowie na pytanie jak będzie zachowywał się rower. Dłuższa BAZA KÓŁ oznaczała będzie, że rower będzie stabilniejszy podczas jazdy z wyższą prędkością. Będzie także mniej podatny na przypadkową zmianę kierunku jazdy w trudnym ternie. Lepiej zachowywał się na stromych podjazdach, dzięki ułatwieniu balansowania środkiem ciężkości pomiędzy przednim i tylnym kołem – w zależności od potrzeb będziesz mogła dociążyć odrywający się od podłoża przód, lub ślizgający się tył. Ale nie ma nic za darmo – rower z dłuższa BAZĄ KÓŁ także będzie mniej skrętny w momencie, gdy będziesz tego potrzebowała.

Wymiar I: DŁUGOŚĆ TYLNEGO TRÓJKĄTA

Tę wartość także stosunkowo łatwo możesz przełożyć na swoje odczucia z jazdy. Na rowerze z krótszym tylnym trójkątem, większa część masy będzie wędrowała na tylne koło. Sprawi to, że rower będzie zwinniejszy w zakrętach i łatwiej będzie Ci wykonać np. bunny hopa. Natomiast musisz liczyć się z tym, że podczas stromych podjazdów trudniej będzie Ci utrzymać przednie koło w kontakcie z podłożem.

Wymiar J: OBNIŻENIE ŚRODKA SUPORTU

Parametr ten można porównać do motoryzacji – niskie zawieszenie króluje w samochodach dedykowanych do sportowej jazdy. Podobnie jest w jednośladach. Obniżenie środka ciężkości poprawi stabilność Twojego roweru podczas pokonywania zakrętów. Obniżenie środka suportu ma wpływ na zastosowanie krótszych ramion korby, która musi być dopasowana do roweru w taki sposób, aby nie zahaczyć o podłoże podczas pracy zawieszenia w trakcie pedałowania.

Wymiar K: STACK

Jego wartość ma duży wpływ na Twoją wygodę jazdy. Jest to odległość pomiędzy środkiem suportu a górną krawędzią główki ramy. Jeśli uważasz, że na starym rowerze miałaś wyjątkowo wygodną pozycję, to w poszukiwaniu nowej maszyny warto żebyś zwróciła uwagę na STACK i …

Wymiar L: REACH

… REACH :). Jest to odległość pomiędzy dokładnie tymi samymi punktami jak w przypadku STACKU, tylko zmierzona w poziomie. Te dwa parametry powinny wstępnie pomóc Ci określić, czy rower będzie dla Ciebie wygodny.

Wymiar M: PRZEKROK

Czyli wysokość od ziemi do środka górnej rury. Dawno temu był to kluczowy parametr doboru roweru. Obecnie, w przypadku ram z dużym skokiem zawieszenia oraz w dobie stosowania wygiętych rur praktycznie w każdym możliwym miejscu rowerowej ramy, PRZEKROK stracił na znaczeniu. Może dać Ci informację jedynie o tym, czy w przypadku zeskoczenia z pedałów na ziemię nie uderzysz w górą rurę :).

Wymiar N: SZEROKOŚĆ KIEROWNICY

To pierwszy parametr, o którym napiszę, niemający nic wspólnego z rowerową ramą. Szerokość kierownicy zależy od Twoich indywidualnych preferencji i budowy ciała (szerokości w barkach). Szersza kierownica zapewni Ci większą stabilność jazdy i wymusi na Tobie lekkie dociążenie przedniego koła. Jeśli uznasz, że kierownica jest dla Ciebie zbyt szeroka, nic nie stoi na przeszkodzie abyś skróciła ją z obu stron. Pamiętaj jednak - najlepiej robić to stopniowo i bardzo małymi krokami. Możesz np. przyciąć kierownicę po 0,5cm z każdej strony, sprawdzić w terenie jak się jeździ i dopiero później skracać ją ewentualnie ponownie. Po tym jak przytniesz ją od razu za bardzo, pozostanie Ci jedynie zakup nowej :).

Wymiar O: DŁUGOŚĆ WSPORNIKA KIEROWNICY (MOSTEK)

W dzisiejszych rowerach królują krótkie mostki, zapewniając dokładniejsze prowadzenie roweru. Jeśli kupisz nowy rower enduro, to najprawdopodobniej będzie zamontowany w nim mostek o długości 40-50mm. To optymalna długość. Na rynku znajdują się oczywiście krótsze wsporniki kierownicy i jeśli uznasz, że standardowa długość to ciągle zbyt wiele, w każdej chwili możesz wymienić mostek na krótszy.

Wymiar P: DŁUGOŚĆ RAMIENIA KORBY

W rowerach z pełnym zawieszeniem, długość korby ogranicza fakt, że zbyt długa może haczyć o podłoże podczas pedałowania w trakcie uginania zawieszenia. W skrócie - dłuższa korba zapewni lepsze przyspieszenie i sprawdzi się podczas pokonywania ostrych podjazdów. O zamontowaniu krótszej korby możesz myśleć w dwóch przypadkach: jeśli jesteś naprawdę drobnej postury lub gdy na obecnej korbie wyjątkowo często zahaczasz pedałami o ziemię. Z reguły jednak jest ona poprawnie dobrana do ogólnego rozmiaru seryjnego roweru.

Wymiar Q: ROZMIAR KÓŁ

Obecnie, do wyboru będziesz miała dwa rozmiary: 27,5” i 29”. Rozmiar 29” na przestrzeni ostatnich lat, zdecydowanie wypiera 27,5” z rowerowego enduro. Nie bez przyczyny: 29” po prostu lepiej radzi sobie z wszelkimi przeszkodami, które koło napotyka na leśnych ścieżkach. 27,5” można spotkać w rowerach przeznaczonych do downhillu, jednak i w tej grupie 29” zaczyna czuć się coraz lepiej. Jeśli będziesz kupowała nowy rower enduro i z jakichś powodów będziesz obawiała się standardu 29” – spróbuj przejechać się na rowerze 29” w terenie i dopiero wtedy podejmij decyzję :).

To może Ci się spodobać